|
Elbasani
- historia
Fletet e Verdha -
Elbasan - ne Flete te Verdha |
 |
Historiku i Elbasanit
Historia e trevave të Elbasanit e ka zanafillën e saj në
shekullin e IIte p.k. me vendbanimet e hershme ilire. Në
shekullin e IIte qyteti njihet me emrin “SKAMPA” e më vonë me
emrin “SKAMPINI” në varësi administrative të Durrahut. Duke qënë
i vendosur ne kryqezimin e rrugëve Veri – Jug dhe Lindje –
Perendim, ai ka shërbyer si pikë e rëndësishme kalimi dhe si
stacion i rëndësishëm, duke u përmendur si qëndër urbane,
ushtarake e peshkopale. Pas bllokimit të rrugës Egnatia nga
dyndjet e barbarëve, qyteti nuk përmendet më dhe njeh
shkatërrimin e tij gjatë migrimit sllavo – bullgar diku nga
shekulli VI - VII. |
Gjatë pushtimit turk të Shqipërisë, pas disfatës që pësoi në
rrethimin e dytë të Krujës, Sulltan Mehmeti IIte, në kthim e
rindërtoi kalanë e vjetër, për ta patur si pikë mbështetje të
mëvonshme. Në vitin 1466 qyteti mori emrin Elba-san.
Ai shpejt u zhvillua si qëndër e rëndësishme strategjike,
administrative, ushtarake dhe ekonomike e Shqipërisë së mesme.
Zejtaria dhe tregtia mori përsëri një zhvillim te dukshëm duke
shtrirë lidhjet dhe ndikimin në tërë zonat përreth.
Urë e rrugës Egnatia
Një zhvillim të ndjeshëm mori arti postbizantin i përfaqësuar nga
mjeshtri dhe piktori i madh Onufri i Neokastrës (Elbasanit), i cili
krijoi një art kulminant ku spikat me forcë të vecantë gërshetimi i
shkëlqyer i gjeniut me traditën vendase. Si vepra të tij, të
trashëguara deri në ditët tona, janë afresket dhe ikonat e kishave
të Shelcanit dhe të Valshit të mesit të shek. XVI. Vazhdues i veprës
së Onufrit përmendet Kostandin Shpataraku.
Kalaja e Elbasanit
Një zhvillim të vrullshëm mori qyteti i Elbasanit në shek. XVII me
krijimin, organizimin dhe funksionimin e 60 llojeve të zejeve në 45
Esnafe. Vlen të përmendet në këtë kohë “Kodiku i Esnafeve të
Tabakëve”, 15 Maj 1658, i cili konsiderohet ndër më të vjetrit ne
Ballkan.
Në dokumentacionin e kohës, dëshmohet se në mesin e shekullit të
XVII, Elbasani kishte 2000 shtëpi, 900 dyqane, punoheshin lëkura,
leshi, mëndafshi, metalet e sidomos argjendi.
Prodhimet e qytetit të Elbasanit gjenin treg shitje si brenda dhe
jashte vendit. Këtë e dëshmon fakti që Turqia në dy ekspozita
ndërkombëtare në Paris në vitin 1867 dhe në Cikago në vitin 1894
krahas artikujve të tjerë të artizanatit ekspozoi edhe pushkët,
pistoletat dhe silahet e prodhimit shqiptar të Shkodrës, Elbasanit,
Prizrenit, etj. E rëndësishme është se Elbasani shquhet për
organizimin e panaireve. Panairi i parë është ai i vitit 1381 i
pasuar me të tjerë në periudhat e mëvonshme.
Në këtë kohë Elbasani shquhet si qëndër e fuqishme arsimore dhe
kulturore me përpjekjet që bënë Bugomili (anonimi i Elbasanit),
Dhaskal Todri për përhapjen e gjuhës e të shkrimit shqip. Në epokën
e Rilindjes Kombëtare Shqiptare zë një vend të rëndësishëm Kostandin
Kristoforidhi, autor i abetares shqipe, fjalorit gegërisht dhe
toskërisht, i cili konsiderohet si babai i gjuhës shqipe.
Në etapën e fundit të Rilindjes Kombëtare Shqiptare vecojmë
Elbasanin si perhapës i mendimit përparimtar arsimor e kulturor.
Pas shpalljes së Hyrijetit, Kushtetutës Xhonturke, u krijuan nje
sërë shoqërish dhe klubesh nga patriotët elbasanas ku detyrë
kryesore kishin përhapjen e gjuhës dhe shkrimit shqip.
Kostandin Kristoforidhi
Më 2 – 9 Shtator 1909 u thirr Kongresi i Elbasanit i cili ndër
vendimet më kryesore ka qënë hapja e Shkolles Normale e cila u
realizua me 1 Dhjetor 1909 dhe krijimin e Shoqërisë Përparimi e cila
do te mbështeste financiarisht këtë shkolle. Kjo shkolle ka qënë e
para shkollë e mesme e arsimit kombëtar Shqiptar.
Qyteti i Elbasani konsiderohet si një nga vatrat më të rëndësishme
të luftës për liri dhe clirim kombëtar. Si pika kulmore përmendim
aktin e shpalljes së pavaresisë së Elbasanit më 25 Nëntor 1912, si i
pari qytet i Shqipërise, pjesmarrjen aktive në Luftën e Vlorës në
vitin 1920, në lëvizjen demokratike antifeudale të vitit 1921 –
1924, si dhe në luftën e Dyte Botërore.
Gjatë periudhës 1924 – 1939 qyteti i Elbasanit arriti një zhvillim
të ndjeshëm në disa drejtime si p.sh. në infrastrukturë kryesisht me
ndërtimin e rrugëve që lidhnin Elbasanin me Tiranën, Durrësin,
Korcën, Gramshin, Dibrën, etj, ndërtimin e ujësjellësit të qytetit
dhe ndërtimin e centralit elektrik.
Aqif Pashë Elbasani
Gjatë kësaj periudhe mori zhvillim edhe ekonomia, me ngritjen e disa
objekteve si: fabrika e alkoolit, duhan cigareve, vaj sapunit duke
vazhduar punën artizanale tradicionale. Në këtë kohë kemi ngritjen e
degëve të bankave Shqiptare dhe të huaja të cilat nxisnin prodhimin
bujqësor e industrial të Elbasanit.Në vitin 1945 u vendos diktatura
e proletariatit, regjimi komunuist dhe qyteti vuajti për 45 vjet nga
represioni që donte ta privonte nga prirjet e tij demokratike dhe
kulturore.
U persekutuan personalitetet më të spikatura të qytetit të Elbasanit.
U vu dorë mbi institucionet e kultit duke i transformuar sipas
“ideologjise së re . Megjithatë qytetarët e Elbasanit morën pjesë
aktive në proceset demokratike të vitit 1990. Personalitetet më të
spikatura të këtij shekulli për qytetin e Elbasanit janë: Aqif Pashë
Elbasani, Aleksandër Xhuvani, Lef Nosi, Ahmet Dakli, Et’hem
Haxhiademi, etj. |
|
|
|
| |
 |
| |
|
 |
| |
|
|
|
|
| |
Trademark dhe Patenta
Albania te Fletet e Verdha
Ketu do te gjeni mbi
10000 Trademark e 2000 Patentat e regjistruara te Drejtoria e Markave e
patentave ne Shqiperi...
Search Marka e Patenta |
|
EuroPages Products
- Euro pages e Fletet e Verdha
Kerkon nje kompani ne
Europe : web site Europages |
 |
Te tjera sherbime
Tools & download
